Ekonomi

Türkiye’de yoksulluğa rağmen lüks tüketim yüzde 67 arttı

Levent AKBAY

Gelir dağılımının giderek bozulduğu yoksunluk döneminde tüketim tutkusu yavaşlamadı, aksine şaşırtıcı bir sıçramaya yol açtı. Son dönemde yaşanan döviz sıkıntısına rağmen serveti tüketime harcama eğilimi devam etti. Uzun yıllar toplam ithalatın yüzde 10-12’si aralığında kalan tüketim malı ithalatı, yılın ilk iki ayında patlayarak yüzde 67,1 artarak 3,7 milyar dolardan 6,3 milyar dolara yükseldi.

2021 yılında toplam ithalat içindeki payı yüzde 9’a gerileyen tüketim malı ithalatının payı, 363,7 milyar dolar ile rekor kırdığı 2022 ithalatında yüzde 8’e geriledi. Buna rağmen 2023 yılının ilk iki ayında toplam ithalat içindeki payı 2 puanlık artışla yüzde 10’a ulaştı. Bu kapsamdaki mal ithalatındaki artış Ocak’ta yüzde 70, Şubat’ta ise yüzde 64 oldu. Bu trend devam ederse, tüketim malı ithalatı tüm yıl için yeni bir rekorla 36 milyar doları aşacak. İlk 2 aylık verilerde görülen sıçramayla gündeme gelen tüketim malları faturasının maliyeti yüksek. Türkiye’nin 2010 sonrası tüketim malları ithalatı için dünyaya ödediği döviz miktarı 346 milyar doları aştı. Tüketim malları ortasında ise gıda maddelerinin yanı sıra her türlü dayanıklı ve dayanıksız tüketim malları yer almaktadır.

Gelir dağılımındaki bozulmaya rağmen

Enflasyonun artmasıyla birlikte tüm temel tüketim maddelerinin fiyatları kademeli olarak yükselirken, çalışan kesimin geliri son iki yılda milli gelirin yüzde 27’sinden yüzde 23,7’sine gerilemiş ve gelir dağılımı son yıllarda giderek bozulmuştur. 2023. yıl anılacak.

Tüketim malı ithalatındaki sıçrama 2022 Kasım ayı itibarıyla fiilen rakamlara yansımaya başlandı. Kasım ayında tüketim malı ithalatı ilk kez 3 milyar dolar sınırını aşarak 3 milyar 195 milyon dolar olarak gerçekleşti. Bir önceki kasım ayına göre yüzde 41. Artış 2022 Aralık ayında da devam etti ve aylık ithalat bu kez yüzde 56 artarak 3 milyar 370 milyon dolara yükseldi. 2022 yılında ise tüketim malı ithalatındaki artış yüzde 22 ile sınırlı kalarak 24,9 milyar dolardan 30,4 milyar dolara yükseldi.

2023’te büyüme hızlanıyor

2023 yılı Ocak ayı itibarıyla aynı tüketim malları ithalatındaki artış eğilimi sabit kalsa da kısa sürede 3 milyar doların altına inmiştir. Öte yandan aylık ithalat bir önceki yılın ocak ayına göre yüzde 70 artarak 1,7 milyar dolardan 2 milyar 910 milyon dolara yükseldi. Şubat ayında tüketim malı ithalatı yüzde 64,2 artarak 2 milyar 64 milyon dolardan 3 milyar 391 milyon dolara yükseldi. İki aylık zam yüzde 64,2 artışla 3 milyar 770 milyon dolardan 6 milyar 301 milyon dolara çıktı.

İthalatın bileşimi değişti

Tüketim malı ithalatındaki artış, ithalatın emtia bazındaki kompozisyonunu da değiştirmiştir. 2020 yılından itibaren toplam ithalat içindeki payı yüzde 14,5’ten yüzde 11,1’e gerileyen sermaye-yatırım malı ithalatı, 2023 yılında da aynı seviyede kaldı. Son 4 yılda yüzde 74,3 olan ithalat yüzde 80,4’e gerilerken, toplam ithalat yüzde 78,8’e geriledi. Tüketim malı ithalatı ise yüzde 11’den yüzde 8,4’e geriledikten sonra yüzde 9,8’e yükseldi.

Yıllar boyunca ilerleme

Türkiye’nin tüketim malları ithalatı 1010 yılında 24,3 milyar dolar olan 185,5 milyar dolarlık ithalatından yüzde 13 pay aldı. 2011 yılında ithalat 29,6 milyar dolar, ithalatın ise yüzde 12’si 240,8 milyar dolar olarak gerçekleşti. 2012 yılında ithalat 26,7 milyar dolara gerilerken, 236,5 milyar dolarlık ithalatta payı yüzde 11 oldu. 2013 yılında ithalat 30,4 milyar dolara, ithalat içindeki payı ise yüzde 12’ye yükseldi. 2014 yılında tüketim malı ithalatı 29 milyar dolar olurken, 251,6 milyar dolar olan ithalat içindeki payı ise değişmeyerek yüzde 12’de kaldı. 2015 yılında tüketim malları ithalatı 28,5 milyar dolar, payı yüzde 11, 2016 ithalatı 27,9 milyar dolar, yüzde 14 oldu. 2017 yılında ithalat 28,4 milyar dolar olarak gerçekleşti ve payı yüzde 12 oldu.

2018 yılı itibarıyla tüketim malı ithalatının toplam ithalat içindeki payında göreli bir düşüş yaşanmıştır. 2018’de 22,8 milyar dolar ile yüzde 10, 2019’da 21,2 milyar dolar ile yüzde 10, 2020’de 24,1 milyar dolar ile yüzde 11 pay alan tüketim malı ithalatı, 2021’de 24,9 milyar dolara yükseldi. 9 ay sürdü.

2022 yılına gelindiğinde tüketim malları ithalatı 30,4 milyar dolara yükselirken, toplam ithalat içindeki payı yüzde 8’e geriledi.

Lüks tüketim hakkında…

Domates, diğer gıda maddelerinin yanı sıra tüketim malları arasında yer almaktadır. Buna cep telefonları, buzdolapları, saatler, mücevherler, parfümler, kozmetikler, çantalar ve giysiler dahildir. . Harcanabilir geliri olan ve ekonomik çalkantıdan etkilenme olasılığı daha düşük olan segmentler, tüketim malları ve özellikle lüks tüketim mallarının en büyük müşterilerinin ortasında yer alıyor. Bu eserler sahiplerine sadece kullanım bedelleri ile değil, bu esere sahip olmanın sağladığı statü ve sınıf özelliği ile de memnuniyet ve fayda sağlamaktadır. Bu bağlamda lüks tüketim amacından çok beğenilme ve kabul edilme amacına hizmet etmektedir. Lüks mallar genellikle yüksek fiyatlar taşıdığı için sınırlı üretilirler, zorlukla ulaşılabilirler.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

-
Başa dön tuşu